2019-06-17
Aktualności / Sprawozdanie z realizacji projektu "W kręgu tradycji, kultury i środowiska przyrodniczego naszego regionu"

Sprawozdanie z działań podjętych w ramach projektu
Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Promocji Wsi Niedzieliska
„W kręgu tradycji, kultury i środowiska przyrodniczego naszego regionu”

W roku szkolnym 2018/2019, 45 uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej w Niedzieliskach uczestniczyło w różnorodnych działaniach objętych projektem W kręgu tradycji, kultury i środowiska przyrodniczego naszego regionu”, który miał na celu:

  • Kształtowanie u dzieci poczucia więzi z najbliższym środowiskiem i regionem.
  • Rozbudzenie potrzeby kultywowania tradycji zdobniczych, odtworzenie i podtrzymywanie tradycyjnych form folkloru i sztuki ludowej.
  • Przekazanie młodemu pokoleniu tradycji zdobnictwa bibułkowego, oraz pieczenia i dekorowania pierników.
  • Stworzenie alternatywnej oferty edukacyjnej kierowanej do młodzieży szkolnej w oparciu o tradycje rzemieślnicze rodzimego regionu.
  • Rozwój manualny i twórczy młodych mieszkańców wsi przez naukę ginących rzemiosł.
  • Przywrócenie więzi międzypokoleniowych i społecznych budowanych na pracy zespołowej oraz wymianie doświadczeń i umiejętności.
  • Wyzbycie się kompleksów związanych z pochodzeniem ze społeczności wiejskiej, promocję starych rzemiosł, dziedzictwa kulturowego regionu.
  • Rozwijanie wiedzy o kulturze regionu i jej związkach z kulturą narodową.
  • Umożliwienie kontaktu ze środowiskiem lokalnym.
  • Rozwijanie wiedzy o historii i środowisku przyrodniczym w regionie.
  • Nawiązanie współpracy z osobami zasłużonymi i instytucjami zajmującymi się ochroną dziedzictwa przyrodniczo- historycznego regionu.
Opis działań
Głównym celem projektu unijnego „W kręgu tradycji, kultury i środowiska przyrodniczego naszego regionu” było rozbudzenie potrzeby kultywowania tradycji, odtworzenie i podtrzymywanie tradycyjnych form folkloru i sztuki ludowej poprzez zwiększenie oferty kulturalno- edukacyjnej dla dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez organizację warsztatów. Realizacja projektu była możliwa dzięki wsparciu Nadwiślańskiej Grupy Działania "E.O.CENOMA" z siedzibą w Szczurowej.
 
Szkoła przy ścisłej współpracy z Paniami z Koła Gospodyń Wiejskich w Niedzieliskach zorganizowała w dniach 12 i 18 grudnia 2018 r. warsztaty, podczas których dzieci piekły i dekorowały pierniczki.
 
Jakie słodkie zapachy kojarzą się nam ze świętami Bożego Narodzenia? Oczywiście „pierniki!” Nic tak słodko nie przywodzi na myśl Bożego Narodzenia, jak wspólne pieczenie i dekoracja pierniczków. Warsztaty miały na celu kultywowanie tradycji wspólnego pieczenia pierników przed okresem Świąt Bożego Narodzenia. W ramach projektu nasi uczniowie mogli oddać się pieczeniu oraz dekorowaniu korzennych ciasteczek, które stanowią wspaniałą ozdobę świątecznego stołu czy choinki.
 
Każdy etap sprawiał małym kucharzom dużo radości. Pierwsze warsztaty- 12 grudnia- poświęcone były pieczeniu pierników. Panie z KGW omówiły sposoby wykonywania ciasta metodą tradycyjną, podały potrzebne składniki, zwróciły uwagę na zasady bhp. 
 
Zajęcia kulinarne rozpoczęły się od zarobienia i rozwałkowania ciasta piernikowego i wykrawania przeróżnymi foremkami przyszłych słodkości. Przy pomocy Pań z Koła Gospodyń Wiejskich, rodziców i dziadków naszych podopiecznych, dzieci układały swoje ciasteczka na blachach i zanosiły do piekarnika. Wszędzie roznosił się apetyczny zapach.
 
Uczniowie nie mogli doczekać się, momentu, gdy ich pierniczki będą gotowe i będzie można je udekorować. Przyszła i na to pora! 18 grudnia- na drugich warsztatach- każdy z wielkim zaangażowaniem ozdabiał swoje ciasteczka lukrem, a także kolorowymi posypkami. W czasie warsztatów każdy z uczestników miał okazję poćwiczyć dekorowanie lukrem na pojedynczych pierniczkach, by potem według własnego projektu samodzielnie wykonać imponujące dekoracje. Po skosztowaniu wypieków część została jak „najcenniejszy skarb” zapakowana i zabrana do domu.
 
Wałkowanie ciasta, wycinanie wzorów, obserwowanie pierniczków przez szybę piekarnika, a potem ozdabianie- to zabawa, którą będą wspominać przez cały rok. Własnoręcznie zrobione i ładnie zapakowane ciasteczka świetnie nadają się też na drobne upominki. Korzenne pierniczki napełniają cały dom pięknym zapachem, który niezrównanie się komponuje z zapachem choinki!
 
Okres Świąt Bożego Narodzenia to szczególny czas w życiu człowieka, przypominający o znaczeniu tradycji i wartości chrześcijańskich. Udział w kreatywnych warsztatach twórczych z zakresu projektowania i wyrobu piernikowych ozdób choinkowych i wigilijnego stołu skierowanych do dzieci i młodzieży szkolnej a także dorosłych osób był sposobem na przybliżenie zapominanych tradycyjnych zwyczajów bożonarodzeniowych. Pierniki świąteczne warto piec nie tylko dla ich smaku, ale także dla podtrzymywania tej pięknej tradycji i integracji. Nie ma, bowiem nic przyjemniejszego niż prawdziwa, pachnąca choinka, udekorowana pierniczkami i ciasteczkami własnego pomysłu! Pierniki to także nieodłączny element świątecznej atmosfery i nie może ich zabraknąć w bożonarodzeniowym menu. Są, bowiem symbolem szczęścia i dostatku.
 
6 maja uczniowie naszej szkoły wzięli udział w wyjeździe studyjnym, jednodniowym do Europejskiego Centrum Bajki im. Koziołka Matołka w Pacanowie oraz do Zalipia „Malowanej wsi”.
 
Udział w projekcie „W kręgu tradycji, kultury i środowiska przyrodniczego naszego regionu” zaowocował wizytą w Europejskim Centrum Bajki- prawdziwą podróżą w krainę marzeń i snów. Było to niepowtarzalne miejsce, które inspiruje do sięgania po literaturę oraz służy pielęgnowaniu pozytywnych wartości wśród dzieci, ale także i dorosłych
 
Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka w Pacanowie jest instytucją kultury, której wszystkie działania skierowane są do dzieci. Wystawa „Bajkowy Świat” to wyjątkowa ekspozycja stworzona specjalnie z myślą o dzieciach. 
 
Dla naszych uczniów była to podróż przez bajkowe krainy dziecięcej wyobraźni- zaskakująca, pełna dźwięków i barw, gdyż ekspozycja łączy w sobie najnowsze zdobycze technik multimedialnych z tradycyjnymi i cennymi eksponatami muzealnymi. Dzieci, podróżując po ekspozycji, zdobyły nie tylko nowe informacje, ale także nauczyły się dialogu poprzez korzystanie z wyjątkowej, otaczającej ich rzeczywistości oraz współdziałania z grupą. Wystawa przekazała dzieciom pozytywne wartości, nie pozwalając im pozostać biernymi, a poprzez wzbogacenie wyobraźni, dodała im odwagi, kreatywności, pewności siebie. 
 
W Zalipiu, wsi słynącej z malowanych chat uczniowie mieli możliwość zobaczyć domy udekorowane wspaniałymi kwiatowymi wzorami wykonanymi na ścianach budynków, jak i studniach, kapliczkach a także pniach drzew, zapoznali się z historią zdobnictwa zagród w barwne motywy kwiatowe. W domu malarki Felicji Curyłowej mieli możliwość podziwiać wspaniałe malowidła na ścianach, piecu i naczyniach kuchennych, a także tradycyjne ludowe wycinanki. 
 
Uczniowie wzięli udział w warsztatach plastycznych „Zalipskie malowanki” zorganizowanych w  W Domu Malarek obejrzeli min. wspaniały hol udekorowany tradycyjnymi malowidłami, pracownię, w której wykonywane są ozdoby, a także ogród gdzie znajduje się studnia z kwiecistą cembrowiną oraz drzewa z ukwieconymi pniami.

W Domu Malarek, miejscu, w którym szkolą się kolejne pokolenia gospodyń dekorujących swoje domy w tradycyjne wzory. Podczas wspólnych zajęć zapoznali się z historią zdobnictwa zagród w barwne motywy kwiatowe, malowali wzory kwiatowe na kolorowych kartkach inspirując się pięknymi malowidłami na ścianach Domu Malarek. W drugiej części warsztatów, uczniowie ozdabiali już drewniane szpatułki, które później zabrali do domu.
 
Ostatnim punktem wycieczki było zwiedzenie Kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Józefa, który został poświęcony w 1949 roku. Zaprojektowane przez tarnowskiego malarza J.Szuszkiewicza kompozycje kwiatowe wykonały w 1966 roku malarki pod kierunkiem Felicji Curyłowej. 
 
Podziwiając zalipiańską świątynię, uczniowie zwrócili szczególną uwagę na kaplicę pod wezwaniem św. Błażeja. Ma ona charakter zalipiańskiej twórczości, są tam różnorodne kompozycje motywów kwiatowych wykonane przez zespół malarek. 
 
Wycieczka do Zalipia była zorganizowana w celu ożywienia, popularyzacji i odtworzenia zanikających dziedzin rękodzieła ludowego, jak również wykorzystania poznanych technik współczesnych potrzeb, zaznajomienia uczniów z autentycznymi wartościami kultury ludowej oraz nabycia przez nich praktycznych umiejętności w wybranych dziedzinach sztuki i rękodzieła. 
 
Wizyta w Zalipiu zdecydowanie poszerzyła wiedzę i umiejętności malarskie naszych uczniów oraz zainspirowała ich do tworzenia własnych prac, które z pewnością będziemy już niedługo podziwiać.  
 
Kolejnym działaniem podjętym w ramach projektu było zorganizowanie i przeprowadzenie w dniu 14 maja warsztatów z bibułkarstwa- florystyki. Tematyka warsztatów była zgodna z założeniem projektu, którego celem było ukazanie dzieciom bogactwa tkwiącego w kulturze, zwyczajach, tradycjach, stworzenie dzieciom możliwości bezpośredniej obserwacji powstawania prac rękodzielnictwa ludowego, aktywnego uczestnictwa w lekcjach folkloru, kształtowanie tożsamości kulturowej dziecka poprzez stwarzanie warunków do poznawania tradycji i sztuki ludowej własnego regionu oraz integracja międzypokoleniowa społeczności poprzez organizację warsztatów rękodzieła ludowego.
 
Prowadząca warsztaty pani Halina Wąsik zapoznała uczniów z techniką bibułkarstwa. Zwróciła uwagę na to, że bibułkarstwo to nieodłączny element małopolskiej i podkarpackiej tradycji. Tradycja tworzenia ozdób z bibuły wiąże się ze zwyczajem zdobienia izb mieszkalnych, głównie z okazji dorocznych świąt kościelnych. Długie i mroźne zimowe wieczory sprzyjały spotkaniom lokalnych gospodyń, które za pomocą bibuły chciały na nowo wypełnić domostwa kolorami lata. Kwiaty z bibuły wykorzystywano do przybrania wieńców na Wszystkich Świętych. Podczas uroczystości kościelnych używano ich do dekoracji feretronów noszonych podczas procesji. W dzisiejszych czasach bibułkarstwo należy niestety do ginących rękodzieł. Umiejętność tworzenia kwiatów z papieru posiada coraz mniej osób. Obecnie bibułkarstwem zajmują się głównie twórcy ludowi, świadomie kultywujący dawne tradycje. 
 
Po krótkiej prelekcji instruktorki na temat tradycyjnego wykonywania kwiatów oraz omówieniu zasad BHP, uczniowie samodzielnie przygotowywali powtarzalne elementy, formowali kwiaty, układali kolorowe bukiety. Stosowali takie techniki bibułkarskie, jak wycinanie, skręcanie, zwijanie i rolowanie.
 
Dzięki tym warsztatom uczniowie mieli możliwość poznać dawne rękodzieło ludowe oraz wykazać się swoimi zdolnościami i pomysłowością. Wykonane przez nich bukiety różnokolorowych kwiatów w ozdobnych wazonikach, były wspaniałym upominkiem dla mam z okazji Dnia Matki.
 
Ostatnim działaniem przeprowadzonym w ramach projektu była wizyta studyjna w Nowym Wiśniczu i Lipnicy Murowanej. Zamek w Wiśniczu to nie tylko wielka atrakcja turystyczna. To nie tylko potężna siedemnastowieczna twierdza jedna z największych w Rzeczypospolitej. To dzisiaj wyjątkowe miejsce, w którym przenikają się wiek XVII z XXI. 
 
Wycieczka do zamku w Wiśniczu miała ogromny walor edukacyjny, przybliżyła dzieciom i młodzieży dziedzictwo najbliższego regionu, zaraziła je pasją do historii i jej poznawania, wykorzystując najnowsze technologie, które funkcjonują w ich codziennym życiu. Zwiedzana przez nich „Magiczna kraina soli, nietoperzy i alchemii” jest wspólną ofertą wiśnickiego zamku i Kopalni Soli w Bochni- wyjątkowego obiektu wpisanego na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO. 
 
Zamkowa Akademia Alchemii” to z kolei magiczne warsztaty alchemiczne łączące ze sobą historię alchemii z mocą i tajemnicami średniowiecznych alchemików. Dodatkowymi atrakcjami dla naszych uczniów była ścieżka przyrodniczo - spacerowa „Kamienie Brodzińskiego’, zwiedzenie rezerwatu przyrody nieożywionej- "Kamienie Brodzińskiego” oraz zaznajomienie uczestników z zabudową małomiasteczkową na terenie dawnej Galicji- Rynek z drewnianymi domami w Lipnicy Murowanej.
 
Wycieczka do Lipnicy Murowanej i Wiśnicza była doskonałym przykładem promowania zdrowego stylu życia, odkrywania piękna przyrody, uwrażliwienia uczniów i młodzieży na piękno otaczającej nas przyrody i na niekorzystny wpływ działalności człowieka na nią, przybliżania problemu konieczności ochrony środowiska, kształtować właściwe zachowania i postawy wobec środowiska, jednocześnie integracją z innymi mieszkańcami społeczności wiejskiej. 
 
Formy prezentacji wyników:
  • Wystawy prac dziecięcych- „Świąteczne pierniki”, „Zalipskie malowanki”, „Kwiaty dla Mamy”
  • Spotkania ze znaczącymi osobami- instruktorzy warsztatów, przewodnicy wycieczek
  • Samodzielnie wykonane prace podczas warsztatów
  • Wycieczka do Zalipia, Pacanowa, Lipnicy Murowanej, Wiśnicza
Oczekiwane osiągnięcia po wdrożeniu projektu:
  • Uczestnicy zdobyli wiedzę dotyczącą powstawania dzieła artystycznego
  • Zwiększyli zainteresowanie tradycjami, obrzędami, zwyczajami społeczności lokalnej
  • Radzą sobie z wykonywaniem różnych wytworów sztuki ludowej poprzez obserwacje, planowanie, organizowanie różnorodnych działań
  • Poznali słynne w Polsce Zalipie, której osobliwością jest pielęgnowany z pokolenia na pokolenie zwyczaj malowania domów i wnętrz mieszkalnych w oryginalne motywy kwiatowe
  • Zwiedzili Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka w Pacanowie
  • Poznali „Magiczną krainę soli, nietoperzy i alchemii”, która jest wspólną ofertą wiśnickiego zamku i Kopalni Soli w Bochni- wyjątkowego obiektu wpisanego na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO
  • Podziwiali rezerwat przyrody nieożywionej- "Kamienie Brodzińskiego” oraz zaznajomili się z zabudową małomiasteczkową na terenie dawnej Galicji- Rynek z drewnianymi domami w Lipnicy Murowanej
W ramach projektu uczestnicy mieli zapewnione materiały do wykonywania wszystkich prac, które zostały przedstawione na wystawie podsumowującej projekt. Były to warsztaty, wycieczki i spotkania dla wszystkich poszukujących ciekawych form spędzania wolnego czasu, chcących doskonalić swoje umiejętności, rozwijać zainteresowania i pasje. Zajęcia były skierowane do wszystkich bez względu na umiejętności artystyczne i wiek. W trakcie spotkań uczestnicy poznali wybrane techniki cukiernicze, artystyczne i rękodzielnicze, wykonywali przedmioty, które mogą stanowić upominki na każdą okazję. Były to warsztaty o różnorodnym charakterze, poszczególne prace uczestnicy wykonywali różnymi technikami. 
 
Celem instruktorów prowadzących zajęcia, wycieczki było ożywienie, popularyzacja i odtworzenie zanikających dziedzin rękodzieła ludowego, jak również wykorzystanie poznanych technik współczesnych potrzeb, zaznajomienie z autentycznymi wartościami kultury ludowej oraz nabycie praktycznych umiejętności w wybranych dziedzinach sztuki i rękodzieła. Wiedzę i umiejętności zdobyte na warsztatach uczestnicy będą mogli wykorzystywać na zajęciach plastyczno– technicznych, a także w codziennym życiu.
 
Zajęcia organizowane w ramach projektu przebiegały w miłej i twórczej atmosferze, która uświadomiła jej uczestnikom, że warto zdobywać nowe doświadczenia, realizować marzenia, a nade wszystko rozwijać często skrywane talenty i pasje.

Lucyna Wróbel- SP Niedzieliska